Dejavu Nedir? Nedenleri ve Etkileri

Günlük hayatta bir yeri önceden görmüşüz, bir olayı önceden yaşamışız veya o olaya tanıklık etmişiz gibi hissettiğimiz zamanlar olmuştur muhakkak. Günlük hayatta ‘dejavu’ olarak isimlendirdiğimiz bu gibi durumların neden ve nasıl kaynaklandığını, ne gibi koşular altında yaşanılabileceğini ve günlük hayattaki etkilerini çok fazla derine inmeden ele almaya çalıştık. Keyifli okumalar.

Dejavu Nedir?

Fransızca kökenli olan ‘Déjà voir’ kelimesi: yaşanılan bir olayı, sanki önceden de yaşanmış hissinin oluşumu durumunda kullanılmaktadır. Kelimenin dilimizdeki karşılığı Fransızca’daki karşılığıyla aynıdır: önceden görmek ( déjà [önceden] ve voir [görmek] ).

Beynimiz sağ ve sol yarı olmak üzere ikiye ayrılır. Kısaca özetlemek gerekirse vücudumuzun sağ tarafından gelen uyarılar sol yarıya, sol tarafından gelen uyarılar sağ yarıya iletilmektedir. Sağ yarı ve sol yarı arasındaki duyuların alışveriş hızları, zamansal olarak milisaniyeden çok daha küçüktür ve bu nedenle ihmal edilebilmektedir. Bu zaman farkının beyin tarafından hissedilmesi durumunda dejavu dediğimiz olay yaşanmaktadır.

Nedenleri Nelerdir?

Hani modunuz düşüktür, içinizden herhangi bir eylem yapmak gelmiyordur, yataktan kalkacak haliniz yoktur veya dün yaptığınız işin ağırlığı ve yorgunluğu bugüne yansımıştır ya, hiç üzülmeyin. Çünkü dejavu yaşama olasılığınız arttı 🙂

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin 2015’te yürüttüğü bir araştırmanın sonuçlarına dayanarak dejavu olayının görünüm sıklığının yorgunluk, depresif durum, yetersiz beslenme gibi durumlarda arttığı kanıtlanmıştır. Biraz daha açacak olursak dejavunun beynin işlevi ve ileti mekanizması ile direkt olarak bağlantısı vardır.

Beyindeki herhangi bir anomali, iletim yoğunluğundan kaynaklanan ağrı, işlem sıklığından, yorgunluktan veya glikoz eksikliğinden kaynaklanan tutarsızlıklar dejavuya sebebiyet verebilmektedir.

Alkol tüm vücuda zarar verdiği gibi beyne de zarar verir. Beyindeki aksonlarda rota sapımı, hücre ölümü ve yığılımı gibi uzun vadedeki etkilerinin yanı sıra kısa vadede de dejavuya ve duyu yorumlanmasında yanılgıya sebebiyet vermektedir.

Yorgunluk veya depresif haldeki beynin, o an yaşanılan olayı görüntü, ses, konum gibi nicel olgularla birleştirmesindeki gecikmelerden kaynaklanan durumlarda da dejavu yaşanılabilmektedir.

Günlük Hayata Etkileri

Dejavu yaşadığımızda bir süre duraklarız, düşünürüz, yanımızda biri var ise onu bu olay hakkında bilgilendirme gereksinimi duyarız. Peki bu neden kaynaklanmaktadır? Neden dejavu yaşadığımızı kendimize kanıtlamak isteriz?

Sebebi basit. Beyin kendini korumaktadır. Herhangi bir tahribat, fiziksel veya kimyasal hasar durumunda beynin kendini kapatması gibi, duyunun algılanıp işleme konulması sırasında yaşanılan herhangi bir anormallikte beynin kendini kontrol amaçlı oluşturduğu bir koruma sistemidir.

 

İnsanların en az %50’sinin hayatlarında en az bir kere dejavu durumunu yaşadıkları düşünülmektedir. Çoğu kişi yaşadığı dejavuyu unuturken bazı durumlarda yaşanılan dejavu hatırlanmaktadır. Bunun nedeni kişinin yaşadığı olayın kişide uyandırdığı psikolojik derinlikle alakalı olabildiği gibi o kişinin yaşanılan olaya olan ilgisinden kaynaklanabilmektedir.

 

Bitirirken

Dejavuyu size en sade haliyle anlatmaya çalıştık. Yardımcı olabildiysek ne mutlu. Diğer yazılarımıza da göz atmayı unutmayın. Yorumlara açığız 🙂

 

 

M. Berkay Muhtar

Yazı yazmayı ve bu yazılar arasına fikirlerimden parçaları serpiştirmeyi seviyorum. Yazarlık tecrübemi bu blog üzerinde sizlerle paylaşmak benim için bir zevk.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir